Problemli Teknoloji Kullanımının Erken Çocuklukta Psikososyal Durum ve Yürütücü İşlevler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.8 Issue.1

Doi:10.35365/ctjpp.26.1.03

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Problemli Teknoloji Kullanımının Erken Çocuklukta Psikososyal Durum ve Yürütücü İşlevler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

Investigation of the Effects of Problematic Technology Use on Psychosocial Conditions and Executive Functions in Early Childhood

Alperen Avcı¹ , İsa Kaya²

Öz:

Bu çalışma, erken çocukluk döneminde problemli teknoloji kullanımının psikososyal durum ve yürütücü işlevler üzerindeki etkilerini incelemiştir. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmaya, yaşları 36 ile 71 ay arasında değişen 225 okul öncesi çocuk katılmıştır. Veriler, Problemli Teknoloji Kullanım Ölçeği, 3–6 Yaş Arası Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği ve Yürütücü İşlevler Davranış Değerlendirme Envanteri aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde Pearson korelasyonu ve hiyerarşik çoklu regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, yüksek düzeyde problemli teknoloji kullanımının çocukların psikososyal güçlükleriyle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu ve yürütücü işlev becerilerini olumsuz yordadığını göstermiştir. Özellikle, problemli kullanım psikososyal riskleri artırıcı; çalışma belleği ve önleyici kontrolü ise negatif yönde yordayıcı bulunmuştur. Regresyon analizleri, problemli kullanımın psikososyal durumdaki varyansın %39’unu, yürütücü işlevlerde ise %34’ünü açıkladığını; yaş ve cinsiyetin eklenmesiyle bu oranların sırasıyla %48 ve %42’ye yükseldiğini göstermiştir. Bu bulgular, erken çocuklukta dijital kullanımın yalnızca bir alışkanlık değil, çocukların bilişsel ve duygusal gelişimini doğrudan etkileyen çevresel bir faktör olduğunu vurgulamaktadır. Özellikle “gelişim üzerindeki etki” boyutunun yürütücü işlev bozukluklarıyla güçlü ilişkisi, ekran süresinin yanı sıra dijital içeriğin niteliği, amacı ve bağlamının da kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar, önleyici kontrol ile dijital aşırı kullanım arasında döngüsel bir ilişki öngören I-PACE gibi kuramsal modellerle de uyumludur. Çalışma, ebeveyn aracılığının ve dijital okuryazarlık programlarının erken çocuklukta sağlıklı gelişimi desteklemede gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Erken Çocukluk, Problemli Teknoloji Kullanımı, Psikososyal Durum, Yürütücü İşlev

¹Muş Alparslan University, Malazgirt Vocational School, Muş, Türkiye.

²Fatih Sultan Mehmet Vakıf University, Faculty of Education, Istanbul, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Alperen Avcı, Muş Alparslan University, Malazgirt Vocational School, Muş, Türkiye, [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 30.05.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 05.08.2025, Date of Acceptance/Kabul Tarihi:18.08.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 25.03.2026

Citing/Referans Gösterimi: Avcı, A. & Kaya, İ. (2026). Investigation of the Effects of Problematic Technology Use on Psychosocial Conditions and Executive Functions in Early Childhood. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 8(1), 19-27, Doi:10.35365/ctjpp.26.1.03

© 2026 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/