Otizmle İlgili Çevrimiçi Hasta Eğitimi Materyallerinin Okunabilirliği: Bilgiye Erişimde Görünmez Bir Engel

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.8 Issue.1

Doi:10.35365/ctjpp.26.1.11

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Otizmle İlgili Çevrimiçi Hasta Eğitimi Materyallerinin Okunabilirliği: Bilgiye Erişimde Görünmez Bir Engel

Readability of Online Patient Education Materials on Autism: An Invisible Barrier to Information Access

Pınar Algedik¹, Orhan Kocaman²

Öz:

Bu çalışma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ile ilgili çevrimiçi hasta eğitimi materyallerinin okunabilirliğini değerlendirmeyi ve bu kaynakların ebeveynler tarafından ne ölçüde anlaşılabildiğini belirlemeyi amaçlamıştır. 26 Ocak 2025 tarihinde, Google arama motoru kullanılarak “otizm”, “atipik otizm”, “Asperger sendromu”, “yaygın gelişimsel bozukluk” ve “otizm spektrum bozukluğu” anahtar kelimeleriyle İngilizce dilinde hasta eğitimi materyalleri belirlenmiştir. Önceden tanımlanmış dahil edilme kriterlerine göre 132 web sitesi seçilmiş ve Profesyonel Dernek, Klinik Uygulama ve Genel Sağlık Bilgisi olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Okunabilirlik, Flesch Okunabilirlik Kolaylığı (FRE), Flesch–Kincaid Sınıf Düzeyi (FKGL), Gunning Sis İndeksi (GFI), Gobbledygook Basit Ölçümü (SMOG), Coleman–Liau İndeksi (CLI) ve Otomatik Okunabilirlik İndeksi (ARI) olmak üzere altı standart ölçüt kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz edilen 132 materyalin %67,4’ü Genel Sağlık Bilgisi kaynaklarından, %17,4’ü Profesyonel Derneklerden ve %15,2’si Klinik Uygulamalardan elde edilmiştir. Ortalama FRE skoru 30,2 ± 16,2, FKGL 14,3 ± 3,7, GFI 17,0 ± 3,8, SMOG 13,0 ± 2,6, CLI 15,7 ± 2,4 ve ARI 14,3 ± 4,1 olarak bulunmuştur. Üç web sitesi kategorisi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p > 0,05). Bu bulgular, otizmle ilgili çevrimiçi eğitim materyallerinin genel okuyucu kitlesinin okuma düzeyinin oldukça üzerinde bir akademik dilde yazıldığını ve bu durumun mevcut bilgiyle pratik kullanım arasında bir boşluk yarattığını göstermektedir. Bu boşluk, ebeveynlerin çocukları için bilinçli kararlar almasını ve zamanında destek kaynaklarına ulaşmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle, daha açık, erişilebilir ve sağlık okuryazarlığına uygun materyallerin geliştirilmesi, otizmli bireylerde anlayışı, erken tanıyı ve müdahale süreçlerini iyileştirmek açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Okunabilirlik, Hasta eğitimi materyalleri, Sağlık okuryazarlığı, Çevrimiçi sağlık bilgisi.

¹Haliç University, Faculty of Medicine, Department of Psychiatry, Child and Adolescent Psychiatry, Istanbul, Türkiye.

²Alanya Alaaddin Keykubat University, Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Psychiatry, Antalya, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Pınar Algedik, Haliç University, Faculty of Medicine, Department of Psychiatry, Child and Adolescent Psychiatry, Istanbul, Türkiye, Email: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 29.05.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 03.03.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi:28.10.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 25.03.2026

Citing/Referans Gösterimi: Algedik, P. & Kocaman, O. (2026). Readability of Online Patient Education Materials on Autism: An Invisible Barrier to Information Access. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 8(1), 82-90, Doi:10.35365/ctjpp.26.1.11.

© 2026 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/