Yetişkinlerde Kan Bağışı Tutumları ile Spiritüel İyi Oluş Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.8 Issue.2

Doi:10.35365/ctjpp.26.2.08

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Yetişkinlerde Kan Bağışı Tutumları ile Spiritüel İyi Oluş Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği

The Relationship between Blood Donation Attitudes and Spiritual Well-Being among Adults: A Case Study of Türkiye

Emek Bakanoglu Kalkavan¹ , Niran Çoban², Seda Dülcek³, Kerime Derya Beydağ⁴

Öz:

Kan bağışı konusunda küresel farkındalığın artırılması son derece önemlidir. Bu nedenle, bireylerin kan bağışı algılarını olumsuz yönde etkileyen unsurların belirlenmesi ve uygun çözüm yollarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de yaşayan yetişkinlerin kan bağışı tutumları ile spiritüel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişkisel türdeki bu araştırma, haziran–eylül 2022 tarihleri arasında Türkiye’de yaşayan 18 yaş ve üzeri 475 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen Bireysel Özellikler Formu, Kan Bağışı Tutum Ölçeği ve Spiritüel İyi Oluş Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32,64 ± 9,69 yıl olup, %70,1’i kadındır. Katılımcıların %57,7’sinin daha önce hiç kan bağışında bulunmadığı, %65,9’unun kan bağışı konusunda herhangi bir eğitim almadığı, %49,1’inin eğitimi sağlık personelinden aldığı ve %55,8’inin aldığı eğitimin yetersiz olduğunu düşündüğü belirlenmiştir. Kan Bağışı Tutum Ölçeği toplam puanı ile Spiritüel İyi Oluş Ölçeği’nin Transandans, Doğa ile Uyum ve Anomi alt boyutları arasında anlamlı ancak zayıf pozitif korelasyon bulunmuştur (sırasıyla p<0.01; p<0.01; p<0.05; r=0.096). Ayrıca, Kan Bağışı Tutum Ölçeği’nin Toplumsal ve Sosyal Sorumluluk alt boyutu ile Spiritüel İyi Oluş Ölçeği’nin Transandans ve Doğa ile Uyum alt boyutları arasında pozitif; Anomi alt boyutu ile ise zayıf negatif korelasyon bulunmuştur (sırasıyla p<0.01, r=0.122; p<0.01, r=0.296; p<0.05, r=-0.112). Yetişkin bireylerin spiritüel iyi oluş düzeyleri arttıkça, kan bağışı tutumlarının da olumlu yönde geliştiği saptanmıştır. Sonuç olarak, bulgularımız hemşirelerin etkili eğitim ve farkındalık çalışmaları aracılığıyla kan bağışını teşvik etmedeki kritik rolünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kan bağışı, Kan bağışçıları, Spiritüel iyi oluş, Tutum.

¹Doğuş University, School of Health Sciences, Department of Nursing, İstanbul, Türkiye.

²Yalova University, Faculty of Health Sciences, Department of Surgical Nursing, Yalova, Türkiye.

³Doğuş University, Vocational School of Health Services, First and Emergency Aid Program, İstanbul, Türkiye.

⁴Yalova University, Faculty of Health Sciences, Department of Obstetrics and Gynecology Nursing, Yalova, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Niran Çoban, Yalova University, Faculty of Health Sciences, Department of Surgical Nursing, Yalova, Türkiye. E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 10.06.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 22.05.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi:30.10.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 15.06.2026

Citing/Referans Gösterimi: Kalkavan, E. B., Çoban, N., Dülcek, S. & Beydağ, K. D. (2026). The relationship between blood donation attitudes and spiritual well-being among adults: A case study of Türkiye, Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 8(2), 176-185, Doi:10.35365/ctjpp.26.2.08

© 2026 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/