Yetişkin Bireylerde Gözlerden Duygu Tanıma ve Depresyon İlişkisi: Yaş, Cinsiyet ve Eğitimin Rolü

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, Early View

Published Online: 29 July 2026, Doi:10.35365/ctjpp.26.3.18

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Yetişkin Bireylerde Gözlerden Duygu Tanıma ve Depresyon İlişkisi: Yaş, Cinsiyet ve Eğitimin Rolü

Emotion Recognition Through the Eyes And its Association With Depression in Adults: The Role of Age, Gender, and Education

Filiz Dilek¹ , Erol Yıldırım² , Aysun Ünal³

Özet:

Duyguları tanıma, özellikle de zihinsel durumları gözler aracılığıyla yorumlama, sosyal biliş için kilit öneme sahiptir ve depresyonda bozulabilir. Bu çalışmanın amacı yetişkinlerde zihin okuma becerisi ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkinin yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine göre nasıl değiştiğini değerlendirmektir. Bu tanımlayıcı, kesitsel çalışma, kartopu örneklemesi kullanılarak Ocak ve Mart 2024 tarihleri arasında çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri toplam 696 kişi katılmıştır. Veriler kişisel bilgi formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılarak toplanmıştır. Kadınların depresyon düzeyi, erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur (p < 0.05). 19-29 yaş arası katılımcıların GZOT ve BDE skorları, daha büyük yaş gruplarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Eğitim düzeyi ile depresyon arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p > 0.05); ancak zihin okuma becerisi, 12 yıl veya daha fazla eğitim almış bireylerde daha iyi saptanmıştır (p < 0.05). GZOT puanları ile depresyon düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = -0.14, p < 0.001). Çalışmadan elde edilen bulgular; artan depresyonun gözlerden zihin okuma becerisinin azalmasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, duygu tanıma depresyonla ilişkili olabilir ve bu değişikliklerin farkında olmak daha iyi ruh sağlığı sonuçlarına katkıda bulunabilir.

Anahtar Kelimeler: Depresyon, Duygu tanıma, Zihin kuramı, Zihin okuma, Sosyal biliş, Gözlerden Zihni Okuma Testi

¹Tekirdağ Namık Kemal University, Vocational School of Health Services, Tekirdağ, Türkiye.

²Istanbul Medipol University, Department of Psychology, İstanbul, Türkiye.

³Tekirdağ Namık Kemal University, Faculty of Medicine, Tekirdağ, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Filiz Dilek, Tekirdağ Namık Kemal University, Vocational School of Health Services, Namık Kemal Campus Street, No:1, 59030, Süleymanpaşa, Tekirdağ, Türkiye. E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 21.10.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 11.03.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 19.03.2026, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 03.08.2026

Citing/Referans Gösterimi: Dilek, F., Yıldırım, E. & Ünal, A. (2026). Emotion recognition through the eyes and its association with depression in adults: The role of age, gender, and education. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 1-7. https://doi.org/10.35365/ctjpp.26.3.18

© 2026 Yazar(lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayımlanmıştır. Bu makale, eserin uygun şekilde kaynak gösterilmesi ve ticari amaçlarla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortamda kullanılmasına, paylaşılmasına, uyarlanmasına, dağıtılmasına ve çoğaltılmasına izin veren Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansının hüküm ve koşulları kapsamında açık erişimli olarak yayımlanmıştır. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/