Perinatal Dönemde Ruh Sağlığı Güçlükleri ve Koruyucu Ebelik Yaklaşımları

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, Early View

Published Online: 03 July 2026, Doi:10.35365/ctjpp.26.3.13

 DERLEME YAZISI / REVIEW ARTICLE

Perinatal Dönemde Ruh Sağlığı Güçlükleri ve Koruyucu Ebelik Yaklaşımları

Mental Health Challenges During the Perinatal Period and Preventive Midwifery Approaches

Buse Alış¹ , Vildan Balcı² , Gözde Gökçe İşbir³ 

Özet:

Bu anlatısal derleme, perinatal dönemde görülen ruh sağlığı sorunlarını incelemeyi ve ebelerin koruyucu rollerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Perinatal dönem, kadınların yoğun biyolojik, psikolojik ve sosyal değişimler yaşadığı kritik bir geçiş sürecidir ve bu süreçte ortaya çıkan ruh sağlığı sorunları hem anne hem de bebek sağlığını etkilemektedir. Ocak 2010–Ekim 2025 tarihleri arasında PubMed, Scopus, Web of Science, TR Index ve Google Scholar veritabanlarında yayımlanan İngilizce ve Türkçe çalışmalar taranmış, dahil edilme kriterlerini karşılayan 50 hakemli çalışma tematik analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular, perinatal dönemde en sık görülen ruh sağlığı sorunlarının anksiyete, depresyon, doğum korkusu ve doğumla ilişkili travma olduğunu göstermektedir. Pandemi sonrası dönemde bu sorunların prevalansında artış eğilimi dikkat çekmektedir. Kanıtlar, kadın merkezli ve bakımın sürekliliğine dayalı ebelik modellerinin erken risk belirleme, psikososyal destek sağlama ve uygun yönlendirme süreçlerinde kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, ebelerin ruh sağlığı okuryazarlığı, standart tarama araçlarının kullanımı ve yönlendirme sistemlerinde önemli eksiklikler bulunmaktadır. Sonuç olarak, perinatal ruh sağlığına duyarlı ebelik uygulamalarının rutin anne sağlığı hizmetlerine entegrasyonu; yapılandırılmış tarama–sevk–takip mekanizmaları, disiplinler arası iş birliği ve güçlendirilmiş eğitim programları ile desteklendiğinde, anne ve bebek sağlığı üzerinde sürdürülebilir iyileşmeler sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Ruh sağlığı, Perinatal dönem, İyilik hâli, Ebelik.

¹Sinop University, Faculty of Health Sciences, Department of Midwifery, Sinop, Türkiye.

²Tarsus State Hospital, Mersin, Türkiye.

³Mersin University, Faculty of Health Sciences, Department of Midwifery, Mersin, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Buse Alış, Sinop University, Faculty of Health Sciences, Department of Midwifery, Sinop, Türkiye. E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 07.10.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 29.04.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 29.04.2026, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 03.07.2026

Citing/Referans Gösterimi: Alış, B., Balcı, V., & İşbir, G. G. (2026). Mental health challenges during the perinatal period and preventive midwifery approaches. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 1-8, Doi:10.35365/ctjpp.26.3.13.

© 2026 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/