Ergenlerde Yeme Arzusu Ölçeği Kısa Formunun Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, Early View

Published Online: 29 July 2026, Doi:10.35365/ctjpp.26.3.23

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Ergenlerde Yeme Arzusu Ölçeği Kısa Formunun Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Turkish Adaptation of the Food Cravings Questionnaire–Trait Short Form for Adolescents: A Validity and Reliability Study

Gülden Gökçen¹ , Zeliha Traş²

Özet:

Bu metodolojik çalışmanın amacı, Yeme Arzusu Ölçeği Kısa Formu’nun (YAÖ-KF) ergen örneklemindeki psikometrik özelliklerini incelemek ve geçerlik ile güvenirliğini değerlendirmektir. Araştırmanın ana örneklemini yaşları 10–17 arasında değişen (Ort. = 14,3) 340 ergen oluşturmaktadır. Ölçeğin dil ve kapsam geçerliği süreci ileri çeviri, uzman değerlendirmesi ve geri çeviri aşamalarıyla sistematik biçimde yürütülmüştür. Açımlayıcı faktör analizi (AFA), pilot uygulamadan elde edilen bağımsız bir örneklem (n = 110) üzerinde temel eksen faktörleştirmesi (principal axis factoring) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda elde edilen tek faktörlü yapı, pilot örnekleme dahil edilmeyen ana uygulama grubunda doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. Yeme davranışını etkileyebileceği düşünülen kronik rahatsızlığı bulunan 21 katılımcı analizden dışarı çıkarılmış ve DFA analizleri 319 katılımcı üzerinden yürütülmüştür. Kaiser-Meyer-Olkin değeri .947 olarak bulunmuş, Bartlett küresellik testi ise anlamlı sonuç vermiştir (χ² = 3722.381, p < .001). AFA bulguları tek faktörlü yapının toplam varyansın %58,2’sini açıkladığını göstermiştir. DFA sonuçları (χ²/sd = 3,77; GFI = .905; AGFI = .924; NFI = .901; CFI = .922; RMSEA = .008) modelin kabul edilebilir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. İç tutarlılık katsayısı Cronbach α = .947 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin tek faktörlü yapısının korunması, orijinal form ile yapısal tutarlılığın sürdürüldüğünü desteklemektedir. Yüksek iç tutarlılık katsayısı, maddelerin ölçülen yapıyı homojen biçimde temsil ettiğine işaret etmektedir. Genel olarak elde edilen bulgular, YAÖ-KF’nin Türk ergenlerde yeme arzusu düzeyini değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ve ergen örneklemlerinde araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Yeme arzusu, Ergenlik, Geçerlik, Güvenirlik, Türkçe uyarlama

*This study was presented as a paper at the VII. INCES International Science, Culture & Education Congress.
¹Ministry of National Education, Mevlana Primary School, Antalya, Türkiye.

²Necmettin Erbakan University, Department of Guidance and Psychological Counseling, Konya, Türkiye.
Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Gülden Gökçen, Düdenbaşı Neighborhood, Mevlana Primary School, Kepez/Antalya, E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 03.11.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 14.05.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 15.05.2026, Date of Online Publication/Çevrimiçi Yayın Tarihi: 03.08.2026

Citing/Referans Gösterimi: Gökçen, G. & Traş, Z. (2026). Turkish adaptation of the food cravings questionnaire–trait short form for adolescents: A validity and reliability study. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 1-11. https://doi.org/10.35365/ctjpp.26.3.23

© 2026 Yazar(lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayımlanmıştır. Bu makale, eserin uygun şekilde kaynak gösterilmesi ve ticari amaçlarla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortamda kullanılmasına, paylaşılmasına, uyarlanmasına, dağıtılmasına ve çoğaltılmasına izin veren Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansının hüküm ve koşulları kapsamında açık erişimli olarak yayımlanmıştır. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/