12-18 Yaş Çocuğu Olan Annelerin, Anne-Çocuk İletişiminde Dinleme Engellerine Yönelik Görüşleri

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, Early View

Published Online: 29 July 2026, Doi:10.35365/ctjpp.26.3.19

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

12-18 Yaş Çocuğu Olan Annelerin, Anne-Çocuk İletişiminde Dinleme Engellerine Yönelik Görüşleri

Perspectives of Mothers with Children Aged 12–18 on Listening Barriers in Mother–Child Communication

Gülay Temiz¹ , Şerife Kaya¹

Özet:

İnsanlar, çevresinde onu ilgi ile dinleyen birine gereksinim duyar, ayrıca kendi ile ilgili konuşmaktan hoşlanırlar. Onu dinleyen iyi bir dinleyici; yanında kendini rahat hisseder ve duygularını daha kolay ifade eder. Dinlemek ve dinlendiğini belli etmek karşıdakinin alabileceği en güzel destektir. Kendini ifade edebilen kişi, yaşadıklarını ve bildiklerini anlatma konusunda paylaşımcıdır. Ebeveynleri tarafından dinlendiklerini hisseden ergenler kendilerini rahat ifade ederek duygularını sağlıklı bir şekilde ortaya koyabilirler. Çocuğu dinlemek onun isteklerini tam anlamıyla yerine getirmek değildir. Çocuğun dinlendiğini hissetmesi bile ihtiyacını giderecektir. Bu bilgiler ışığında çalışmanın amacı, anne ve ergen arasındaki iletişimde dinleme engellerini incelemek ve bu sayede alan yazında yeni çalışmalara öncü olmaktır. Bu doğrultuda, 12-18 yaş arası çocuğu olan annelerin anne-çocuk iletişiminde dinleme engellerine ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma paradigması çerçevesinde fenomenolojik desende tasarlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma grubunu Konya ilinde yaşayan ve 12-18 yaş aralığında en az bir çocuğa sahip olan 20 anne oluşturmaktadır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorular sorulmuş, sorulara verilen cevaplar MAXQDA 24 programı yardımıyla kodlanmış ve elde edilen temalar incelenmiştir. Bulgular: Bulunan temalar “Dinleme Engelleri” ve “Çözüm Önerileri ve Yaklaşımlar” olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, annenin yoğunluğu ve yorgunluğu ile iletişim ortamı ve fiziksel engellerin dinlemenin engellenmesinde başlıca nedenler olduğu; en çok vurgulanan tutum ve yaklaşımın ise yargılayıcı ve eleştirel tutum olduğu görülmüştür. Çocuğun konuşmasının kısıtlanması, sözünün kesilmesi, eleştirel cümlelerin kullanılması, yargılama ve önyargının etkili iletişimde dinleme engellerine yol açtığı ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, ebeveyn eğitim programlarının geliştirilmesine ve anne-ergen ilişkilerinin güçlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır. Ayrıca çalışma gelecekteki araştırmalar ve aile temelli müdahaleler için temel oluşturma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Anne-ergen iletişimi, Dinleme engelleri, Ergenlik.

¹Selçuk University, Faculty of Health Sciences, Konya, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Gülay Temiz, Selçuk University, Faculty of Health Sciences, Alaeddin Keykubat Campus, 42130 Selçuklu, Konya, Türkiye. E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 27.10.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 04.05.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 04.05.2026, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 03.08.2026

Citing/Referans Gösterimi: Temiz, G. & Kaya, Ş. (2026). Perspectives of mothers with children aged 12–18 on listening barriers in mother–child communication. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 1-11. https://doi.org/10.35365/ctjpp.26.3.19

© 2026 Yazar(lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayımlanmıştır. Bu makale, eserin uygun şekilde kaynak gösterilmesi ve ticari amaçlarla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortamda kullanılmasına, paylaşılmasına, uyarlanmasına, dağıtılmasına ve çoğaltılmasına izin veren Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansının hüküm ve koşulları kapsamında açık erişimli olarak yayımlanmıştır. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/