Sosyal Medyada Deprem İçeriklerine Maruz Kalmanın Psikolojik Etkileri: Duygusal Bulaşma, İkincil Travmatik Stres ve Öz-Bakım

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.8 Issue.2

Doi:10.35365/ctjpp.26.2.03

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Sosyal Medyada Deprem İçeriklerine Maruz Kalmanın Psikolojik Etkileri: Duygusal Bulaşma, İkincil Travmatik Stres ve Öz-Bakım

The Psychological Effects of Exposure to Earthquake-Related Content on Social Media: Emotional Contagion, Secondary Traumatic Stress, and Self-Car

İrem Yıldırım¹ , Zöhre Kaya²

Öz:

Sosyal medya aracılığıyla ortaya çıkabilen ikincil travmatik stresin farkına varılarak bireysel ve toplumsal önlemlerin alınması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, sosyal medyada travmatik görüntülere maruz kalma, duygusal bulaşma, ikincil travmatik stres ve öz-bakım arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, Türkiye’nin çeşitli illerinde yaşayan 447 genç ve yetişkin birey ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Duygusal Bulaşma Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Temelli Öz-bakım Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Özbakımın aracı rolünü incelemek için SPSS için geliştirilen PROCESS v3.4 eklentisi kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, deprem paylaşımlarını takip etme ile ikincil travmatik stres arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Duygusal bulaşma ile ikincil travmatik stres arasında pozitif yönde anlamlı; öz-bakım becerilerinin 2 alt boyutu olan fiziksel bakım ve destekleyici yapı ile ikincil travmatik stres arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki olduğu ortaya konmuştur. Bu anlamlı ilişkilere rağmen öz-bakım toplam puanının duygusal bulaşma ve ikincil travmatik stres arasındaki ilişkiye aracılık etmediği görülmüştür. Bulgular, sosyal medya üzerinden maruz kalınan travmatik içeriklerin bireyler üzerinde doğrudan ve güçlü bir etkisi olabileceğine işaret etmektedir. Özbakımın sınırlı etkisi, bireylerin sosyal medya üzerindeki duygusal yüklerle başa çıkma biçimlerinin daha derin psikolojik müdahalelere ihtiyaç duyduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, Duygusal bulaşma, İkincil travmatik stres, Öz-bakım.

¹Van Yüzüncü Yıl University, Faculty of Educational Sciences, Department of Psychological Counseling and Guidance, Van, Türkiye.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: İrem Yıldırım, Şerefiye Neighbourhood, Ordu Street. Akka Altay Houses, İpekyolu, Van, Türkiye, E-mail: [email protected].

Date of Received/Geliş Tarihi: 23.07.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 26.10.2026, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 27.10.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 15.06.2026

Citing/Referans Gösterimi: Yıldırım, İ. & Kaya, Z. (2026). The psychological effects of exposure to earthquake-related content on social media: Emotional contagion, secondary traumatic stress, and self-care, Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 8(2), 131-138, Doi:10.35365/ctjpp.26.2.03

© 2026 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/