Zihin Kuramı ile Çalışma Belleği Arasındaki İlişkide Üstbilişin Aracı Rolü

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.7 Issue.4

Doi:10.35365/ctjpp.25.4.01

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Zihin Kuramı ile Çalışma Belleği Arasındaki İlişkide Üstbilişin Aracı Rolü

The Mediating Role of Metacognition in the Relationship between the Theory of Mind and Working Memory

Canan Keleş Ertürk¹, Kezban Tepeli²

Öz:

Bu çalışmada zihin kuramı ile çalışma belleği arasındaki ilişkide üstbilişin aracı rolü incelenmiştir. Çalışmanın bağımsız değişkeni çalışma belleği, bağımlı değişkeni zihin kuramı ve aracı değişkeni üstbiliştir. Çalışma, Konya il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı bağımsız bir anaokuluna devam eden 5 yaş grubundaki 300 çocukla genel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak Genel Bilgi Formu, Üstbilişsel Bilgi Görüşme Formu (McKI), Zihin Kuramı Görev Bataryası (TOMTB) ve Çalışma Belleği Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ölçümler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Üstbilişsel Bilgi Görüşme Formu (McKI) ile Zihin Kuramı Görev Bataryası (TOMTB) puanları arasında, Çalışma Belleği Ölçeği ile Zihin Kuramı Görev Bataryası (TOMTB) puanları arasında ve Çalışma Belleği Ölçeği ile Üstbilişsel Bilgi Görüşme Formu (McKI) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Aracılık modeli kurulduğunda, zihin kuramının çalışma belleği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı, üstbilişin çalışma belleği üzerinde anlamlı bir pozitif etkiye sahip olduğu ve zihin kuramı ve üstbilişin çalışma belleği puanlarındaki değişimi anlamlı bir şekilde açıkladığı görülmüştür. Bu sonuçlar, zihin kuramının üstbiliş yoluyla çalışma belleği üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu ana hipotezini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, Çalışma belleği, Zihin kuramı, Bilişsel gelişim, Aracılık analizi.

¹Asst. Prof., KTO Karatay University, Faculty of Health Sciences, Child Development, Konya, Türkiye, E-mail: [email protected], Orcid Id: 0000-0001-6247-0073.

²Prof.Dr., Selcuk University, Faculty of Health Sciences, Child Development, Konya, Türkiye, E-mail: [email protected] Orcid Id: 0000-0003-3403-3890.

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Canan Keleş Ertürk, KTO Karatay University, Akabe, Alaaddin Kap Street No:130, Karatay 42020, Konya, Turkey, E-mail: [email protected]

Date of Received/Geliş Tarihi: 23.03.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 12.04.2025, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 02.06.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 15.12.2025

Citing/Referans Gösterimi: Keleş Ertürk, C. & Tepeli, K. (2025). The Mediating Role of Metacognition in the Relationship between the Theory of Mind and Working Memory. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 7(4), 338-348.

© 2025 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/