Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı Tanısı Konulan Hastalarda Akut Stres Bozukluğu Yaygınlığı

Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology Vol.7 Issue.4

Doi:10.35365/ctjpp.25.4.05

ARAŞTIRMA YAZISI / RESEARCH ARTICLE

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı Tanısı Konulan Hastalarda Akut Stres Bozukluğu Yaygınlığı

Preference of Acute Stress Disorder in Patients Diagnosed with Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Disease

Burak Taşova¹, Nesim Kuğu²

Öz:

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı (KKKAH), kene aracılığıyla bulaşan, yüksek ateş, kanama eğilimi ve çoklu organ yetmezliğiyle seyreden, %5–30 oranında ölümcül olabilen ciddi bir zoonotik enfeksiyon hastalığıdır. Hastalığın ağır klinik seyri, izolasyon gerektirmesi ve belirsiz prognozu, hastalarda yoğun psikolojik stres oluşturabilmektedir. Literatürde bu hastalığı geçiren bireylerde akut stres bozukluğu (ASB) gelişimini değerlendiren çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu nedenle, bu çalışmada KKKAH tanısı konulan hastalarda ASB yaygınlığının ve ilişkili risk etmenlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Tanısı kesinleşmiş 81 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılarla Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı-5 (DSM-5) tanı kriterlerine göre iki farklı dönemde klinik görüşme yapılmıştır. İlk görüşme hastanede tedavi sırasında, ikinci görüşme taburculuktan yaklaşık 20 gün sonra gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri araştırmacı tarafından hazırlanmış veri formu ile değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 21.0 programında analiz edilmiş, kategorik değişkenlerde Ki-kare, bağımlı değişkenlerde eşleştirilmiş örneklem t testi kullanılmıştır. Kadınlarda, evlilerde, kronik hastalığı veya psikiyatrik tanı öyküsü bulunanlarda ASB oranı anlamlı olarak yüksektir. Kanama öyküsü olan ve taze donmuş plazma tedavisi alan hastalarda da ASB gelişimi daha sık gözlenmiştir. Ayrıca eğitim düzeyi düşük olan bireylerde ilk görüşmede stres tepkisinin daha yoğun olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, KKKAH sadece bedensel değil, psikolojik olarak da uzun süreli etkiler bırakabilen bir hastalıktır. Bu nedenle taburculuk sonrası psikiyatrik izlemin sürdürülmesi, risk gruplarının erken tanımlanması ve ruhsal destek hizmetlerinin planlanması gereklidir. Bulgularımız, enfeksiyon hastalıkları sonrası psikiyatrik etkilerin erken tanınmasının önemine dikkat çekmekte ve gelecekte yapılacak multidisipliner çalışmalar için yol gösterici olabilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler: Kırım kongo kanamalı ateş hastalığı, Akut stres bozukluğu, Kırım kongo kanamalı ateşi virüsü.

¹Asst. Prof. Dr., Amasya University, Department of Psychiatry, Faculty of Medicine, Türkiye, E-mail: [email protected], Orcid Id: 0000-0002-4525-3349

²Prof. Dr., Sivas Cumhuriyet University, Department of Psychiatry, Faculty of Medicine, Türkiye, E-mail: [email protected] Orcid Id: 0000-0002-3582-235X

Address of Correspondence/Yazışma Adresi: Burak Taşova, Amasya University, Kirazlıdere Neighborhood, Kemal Ilıcak Street, Estapark, Block A, Apartment 5, Amasya City Center, 05100, Türkiye, E-mail: [email protected]

Date of Received/Geliş Tarihi: 13.03.2025, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 01.12.2025, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 23.11.2025, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 15.12.2025

Citing/Referans Gösterimi: Taşova, B. & Kuğu, N. (2025). Preference of Acute Stress Disorder in Patients Diagnosed with Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Disease. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 7(4), 373-381.

© 2025 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/