article_1504452_1769073263 1769073263 Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü Cyprus Turkish Journal of Psychiatry and Psychology KTPP Dergisi 1302-7840 03 21 2025 7 1 Zübeyit Gün Genesis Psikoloji https://orcid.org/0000-0003-2106-1796 Kadın, suç ve ruh sağlığı ilişkisi yakın zamana kadar bilim dünyasının gündemine gelmemişken, gerek kadınlarda artan suç oranlarının etkisiyle gerekse de kadın haklarını önceleyen düşünce akımlarının alan kazanmasıyla 1970’li yıllarla beraber konuyla ilgili hem dünyada hem de ülkemiz özelinde hareketlenmeler başlamıştır. Günümüzde daha da hızlanan hareketlenmeye katkı amacı ile bu makalede, hükümlü ruh sağlığına cinsiyet temelli yaklaşan ve ulusal ve uluslararası alanyazında yer almış çalışmalar derlenmiştir. Derlemede günümüzdeki tablonun daha iyi resmedilebilmesi için, kadın mahkûmlara yönelik, yapılmış araştırmalardaki yaklaşımların evriminin yanı sıra dünyanın farklı bölgelerinden suç işlemiş kadınlara ve işledikleri suçlara dair istatistikler ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Kadın mahkûmların klinik tablolarını konu alan araştırmalar derlendiği gibi kadın mahkûmların ruh sağlığını hem genel kadın popülasyonu ile hem de erkek mahkûm popülasyonlarınkiyle karşılaştıran çalışmalar da bir araya getirilmiştir. Böylece, kadın mahkûmların cezaevi öncesi ve sürecinde yaşadıkları ruh sağlığı problemlerine yönelik olan ve cinsiyetler arası farkları gözeten araştırma, program ve müdahalelere katkıda bulunulması amaçlanmıştır. 03 21 2025 12 17 2024 93 101 10.35365/ctjpp.2025.1.11 https://dergipark.org.tr/tr/doi/10.35365/ctjpp.2025.1.11 Adler, F. (1975). Sisters in crime: The rise of the new female criminal. New York: McGraw-Hill. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü. (2022). Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri Haber Bülteni 2022. https://adlisicil.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/cte-istatistikleri-bulteni29092022032841 Agnew, R. (1992). Foundation for a General Strain Theory of Crime and Delinquency. Criminology, 30(1), 47-88. Agnew, R., Piquero, N.L. ve Cullen, F.T. (2009). General Strain Theory and White-Collar Crime, Simpson, S.S., Weisburd, D. (Ed) içinde, The Criminology of White-Collar Crime. Springer, New York https://doi.org/10.1007/978-0-387-09502-8_3 Akgün, R. (2017). Adam Öldürme Suçundan Cezaevine Giren Kadınları Suça Götüren Nedenler ve Cezaevi Sürecinin İncelenmesi. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. Akgün, R. ve Çiftçi, E. G. (2014). Kadınlar Neden Adam Öldürür: Suça Götüren Dokuz Sebep. Adli Bilimler Dergisi, 8(2). Andreoli, S. B., dos Santos, M.M., Quintana, M.I., Ribeiro, W.S., Blay, S.L, Taborda, J. G. V. ve Mari, J. J. (2014). Prevalence of Mental Disorders among Prisoners in the State of Sao Paulo, Brazil. PLoS ONE, 9(2). doi:10.1371/journal.pone.0088836 Audi, C. A. F., Santiago, S. M. A., Andrade, M. G. G. ve Francisco, P. M. S. B. (2018). Common mental disorder among incarcerated women: a study on prevalence and associated factors. Ciência & Saúde Coletiva, 23(11). Aydın Türkmen, T. (2018). Yakın İlişkide Olduğu Kişiye Karşı Ölümcül Eyleme Geçen Yetişkin Kadınların Ruhsallıklarının İlk Nesneyle Kurdukları İlişki Bağlamında Rorschach Testi ile İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul. Balcıoğlu, İ., Ortaköylü, L. ve Taktak, Ş. (2004). Kadın ve Suç. Yeni Symposium, 42(1). Binswanger, I.A., Merrill, J.O., Krueger, P.M., White, M.C., Booth, R.E., Elmore, J.G. (2010) Gender differences in chronic medical, psychiatric, and substance-dependence disorders among jail inmates. Am J Public Health, 100(3), 476–482. https://doi. org/10.2105/AJPH.2008.149591 Boşgelmez, Ş. (2006). Cezaevinde Kalan Tutuklu ve Hükümlü Kadın ve Erkeklerde Ruhsal Travma ve Eşlik Eden Ruhsal Bozukluklar. (Uzmanlık Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli. Braithwaite, R. L., Treadwell, H. M. ve Arriola, K. R. J. (2008). Health disparities and incarcerated women: A population ignored. American Journal of Public Health, 98(1) Brink, J. H. (2005). Epidemiology of mental illness in a correctional system. Current Opinion in Psychiatry, 18(5), 536−541. Bronson, J. ve Berzofsky, M. (2017). Indicators of Mental Health Problems Reported by Prisoners and Jail Inmates. U.S. Department of Justice, Bureau of Justice Statistics. https://www.bjs.gov/content/pub/pdf/imhprpji1112_sum.pdf Brugués, G. ve Caparrós B. (2022) Dysfunctional personality, Dark Triad and moral disengagement in incarcerated offenders: implications for recidivism and violence. Psychiatry, Psychology and Law, 29(3), 431-455. doi: 10.1080/13218719.2021.1917011 Brugués, G. ve Caparrós, B. (2022). Dysfunctional personality, Dark Triad and moral disengagement in incarcerated offenders: implications for recidivism and violence, Psychiatry, Psychology and Law, 29(3), 431-455. doi: 10.1080/13218719.2021.1917011 Cansunar, N., Asirdizer, N., Aycan, N., Balcıoğlu, İ. ve Batuk, G. (1997). Kadının suça yönelimi: karşılaştırmalı bir çalışma. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 55(3), 341-351. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü. (2024, 1 Nisan). Cinsiyete ve İnfaz Durumuna Göre Ceza İnfaz Kurumları Mevcutları. https://cte.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/15042024112504istatistik-1.pdf Coolidge, F.L., Marle, P.D., Van Horn, S.A. Segal, D. L. (2011). Clinical syndromes, personality disorders, and neurocognitive differences in male and female inmates. Behavioral Sciences & the Law, 29(5), 741-751. Çıvgın, U. (2015). Hükümlülerin Suç ve Kaldıkları Cezaevleri Türlerine Göre Ruh Sağlıklarının, Psikolojik Başetme ve Psikolojik Dayanıklılıklarının İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Gediz Üniversitesi, İzmir. Demirbaş, H. (2020). Kadın ve Suç: Birbiri ile İlişkilendirilmesi Zor İki Kavram. Günindi Ersöz, A. (Ed.) içinde, Destandan Güncele Doğudan Batıya Kadın Üzerine Tartışmalar (ss.97-116). Nobel Akademik Yayıncılık. Espinoza, V. (2023, 19 Aralık) Addressing the High Rates of Mental Health Problems and Substance Abuse amond Incarcerated Women. EBP Society. https://www.ebpsociety.org/blog/education/570-addressing-the-high-rates-of-mental-health-problems-and-substance-abuse-among-incarcerated women#:~:text=Many%20studies%20have%20found%20incarcerated%20women%20face%20higher%20rates%20of,substance%20abuse%20than%20incarcerated%20men. Fazel, S. ve Danesh, J. (2002). Serious mental disorders in 23000 prisoners: A systematic review of 62 surveys. Lancet, 59(9306), 545–550. https://doi.org/10.1016/ S0140-6736(02)07740-1 Fazel, S. ve Seewald, K. (2012). Severe mental illness in 33588 prisoners worldwide: A systematic review and meta-regression analysis. Br J Psychiatry, 200(5):364– 373. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.111.096370 Fazel, S., Bains, P. ve Doll, H. (2006). Substance abuse and dependence in prisoners: A systematic review. Addiction, 101(2), 181–191. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2006.01316.x Fazel, S., Yoon, I. A. ve Hayes, A. J. (2017). Substance use disorders in prisoners: an updated systematic review and meta-regression analysis in recently incarcerated men and women. Addiction, 112, 1725–1739. Friestad, C., Haukvik, K. U., Johnsen, B. ve Vatnar, S. K. (2023). Prevalence and characteristics of mental and physical disorders among female prisoners: a mixed-methods systematic review. International Journal of Prisoner Health, 19(4), 599-627. Garofalo, C. ve Velotti, P. (2017). Negative emotionality and aggression in violent offenders: The moderating role of emotion dysregulation. Journal of Criminal Justice, 51, 9-16. Glueck, S. (1965). Project for fundamental criminologic research in Puerto Rico. Community Mental Health Journal, 1(1), 5–13. https://doi.org/10.1007/BF01435961 Gunter, T., Chibnall, J., Antoniak, S., McCormick, B. ve Black, D. (2012). Relative contributions of gender and traumatic life experience to the prediction of mental disorders in a sample of incarcerated offenders. Behavioral Sciences & the Law, 30(5), 615-630. Güldoğan, E. (2010). Kadınları Suça İten Psikolojik Nedenler: Adam Öldürme Suçu İşlemiş Kadınlar Örnekleminde Bir İnceleme, (Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul. Gümüş Ersen, H. (2010). Suç İşlemiş Kadınların Sosyodemografik Özellikleri, Anne-Baba Tutumları ve Öfke İfade Biçimlerinin Değerlendirilmesi. (Uzmanlık Tezi). Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul. Güney, S. (2020). Türkiye’de Cinayet İşlemiş Kadınların Suçlu Profili ve Temel Kişilik Özellikleri. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. Harner, H. M., Budescu, M., Gillihan, S. J., Riley, S. ve Foa, E. B. (2015). Posttraumatic Stress Disorder in Incarcerated Women: A Call for Evidence-Based Treatment. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 7(1). Institute for Crime and Justice Policy Research. (2022). World Female Imprisonment List. https://www.prisonstudies.org/sites/default/files/resources/downloads/world_female_imprisonment_list_5th_edition.pdf İçağasıoğlu Çoban, A. ve Akgün, R. (2011). Ankara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda Kalan Kadın Hükümlülerin Psikososyal Durumlarının Saptanması ve Sosyal Desteklerinin Belirlenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 22(2). İlbars, Z. (2007). Suç antropolojisi: Kadın ve suç, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Dergisi, 22. Jordan, B.K., Schlenger, W.E., Fairbank, J. A. ve Caddell J. M. (1996). Prevalence of psychiatric disorders among incarcerated women II: Convicted felons entering prison. Archives of General Psychiatry, 53. doi:10.1001/archpsyc.1996.01830060057008 Kamazoğlu, B. A. (2018). Tutuklu/Hükümlü Servisinde Adam Öldürme veya Adam Öldürmeye Teşebbüs Suçu ile Yatan Kadın ve Erkek Olguların Klinik ve Suçla İlişkili Özelliklerinin Karşılaştırılması. (Uzmanlık Tezi). Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul. Karlsson, M. E. ve Zielinski, M. J. (2020). Sexual Victimization and Mental Illness Prevalence Rates Among Incarcerated Women: A Literature Review. Trauma Violence Abuse, 21(2). doi:10.1177/1524838018767933 Katzell L M, Array S, Bell C ve Turner, A. (2022) Jail Diversion Program Implementation in a Homeless Patient With Schizophrenia: A Case Report. Cureus, 14(1). Kıran, H. (2012). Adam Öldürme Suçundan Ceza İnfaz Kurumunda Bulunan Kadınların Öfke Tarzları, Problem Çözme Becerileri ve Anksiyete Düzeyleri Arasındaki İlişki. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul. Koçak, S. (2021). Adli alanda kadın suçluluğunun görünürlüğü üzerine eleştirel bir bakış. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(2), 607-621. doi:10.33417/tsh.785063 Krueger, R. F., Schmutte, P. S., Caspi, A., Moffitt, T. E., Campbell, K. ve Silva P. E. (1994). Personality Traits Are Linked to Crime Among Men and Women: Evidence from a Birth Cohort. Journal of Abnormal Psychology, 103(2), 328-338. Lafortune, D. (2010). Prevalence and screening of mental disorders in short-term correctional facilities. International Journal of Law and Psychiatry, 33, 94–100. Li, X., Zhou, W. ve Yi, Z. (2022). A glimpse of gender differences in schizophrenia. General Psychiatry, 35. doi:10.1136/gpsych-2022-100823 Lombroso, C. ve Ferrero, G. (1895). The female offender. D. Appleton. Maruschak, L. M. ve Beck, A. J. (2001). Medical problems of inmates, 1997. Bureau of Justice Statistics. Maruschak, L. M., Bronson, J. ve Alper, M. (2021, Haziran). Indicators of Mental Health Problems Reported by Prisoners. US Department of Justice. Naidoo, S., Subramaney, U., Paruk, S. ve Ferreira, L. (2022). Mental illness and HIV amongst female inmates in Durban, South Africa. S Afr J Psychiat, 28(0). https://doi.org/10.4102/ sajpsychiatry.v28i0.1628 Orhan, G. (2023). Suçun faili olarak kadın, International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences, 6(4), 346-365, https://doi.org/10.59445/ijephss.1342029 Pollak, O. (1961). The Criminality of Women. New York, NY: A.S. Barnes and Company. Saruç, S. (2013). Kadın hükümlüler: cezaevi yaşantısı ve tahliye sonrası gereksinimler. (Doktora tezi), Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Tavaragi, M. S. (2017). Chronic Mental Illness in Prisons: Global Scenario. V. Prasad (Ed.) içinde, Chronic Mental and the Changing Scope of Intervention Strategies, Diagnosis, and Treatment (s. 203-224). IGI Global The Sentencing Project. (2023). Incarcerated Women and Girls. https://www.sentencingproject.org/app/uploads/2023/05/Incarcerated-Women-and-Girls-1.pdf Thomas, W. I. (1967). The Unadjusted Girl. New York: Harper and Row. Trägårdh K., Hildebrand, Karlén, M., Andiné, P. ve Nilsson, T. (2023). Lethal and severe violence: Characterizing Swedish female offenders with and without a severe mental disorder. Front. Psychiatry, 14. doi: 10.3389/fpsyt.2023.1143936 TÜİK (2021, 2 Kasım). Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ceza-Infaz-Kurumu-Istatistikleri-2020-37202 Tyler, N., Miles, H. L., Karadag, B. ve Rogers, G. (2019). An updated picture of the mental health needs of male and female prisoners in the UK: prevalence, comorbidity, and gender differences. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 54. Tyler, N., Miles, H. L., Karadag, B. ve Rogers, G. (2019). An Updated Picture of The Mental Health Needs of Male and Female Prisoners in the UK: Prevalence, Comorbidity, and Gender Differences. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 54. https://doi.org/10.1007/s00127-019-01690-1 U.S. Department of Justice, Office of Justice Programs, Bureau of Justice Assistance. (2013, March). Women’s pathways to jail: Examining mental health, trauma, and substance use (By S. M. Lynch, D. D. DeHart, J. Belknap, & B. L. Green). Valizadeh R., Veisani, Y., Delpisheh, A., Kikhavani, S. ve Sohrabnejad, A. (2017). Major Depression and Psychiatric Disorders in Iranian Prisoners Based on a Clinical Interview: A Systematic Review and Meta-Analysis. Shiraz E-Med J, 18(6). doi: 10.5812/semj.44979. Wood, R. (2019). The Trauma-related mental health issues of female prisoners: The Need for trauma-specific intervention. (Bitirme Projesi). Malmö University, İsveç World Health Organization. (2022). World Mental Health Report Transforming Mental Health for All. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/356119/9789240049338-eng.pdf?sequence=1 Zhong, S., Zhu, X., Chen, Y., Guo, H., Luo, C., Liang, X., Wang, F., Chen, H., Zhou, J. and Wang, X. (2020). High Psychiatric Morbidity and Comorbidity Among Female Prisoners in Hunan, China. Front. Psychiatry, 11 (271). doi: 10.3389/fpsyt.2020.00271 Zhu, X. M., Zhou, J. S., Chen, C., Peng, W. L., Li, W., Ungvari, G. S., Ng, C. H., Wang, X. P. ve Xiang, Y. T. (2017). Prevalence of borderline personality disorder and its risk factors in female prison inmates in China. Psychiatry Research, 250, 200-203.